Yenibahar
Tadi ve kokusu nedeniyle neredeyse tüm baharatlari andiran yenibahar, özel bir bitki olarak karsimiza çikmaktadir. Tohumlarinin baharat olarak kullanilmasi ise, yenibahar bitkisinin ticari degerini artirmaktadir. Peki yenibaharin tadi ve kokusu nasildir? Besin degerleri nelerdir? Gelin bu tarz sorulara bir göz atalim.
Yenibahar Nedir?
Mersingiller familyasina ait olan yenibahar (Pimenta dioica), Jamaika Biberi olarak da bilinen bir bitkidir. Pimento agacinin kurutulmus meyvesinden elde edilmektedir. Baharat olarak kullanildigi gibi, çesitli sektörlerde de kullanim örnekleri bulunmaktadir. Kokusu ve tadi nedeniyle tarçin, karanfil ve karabiber gibi baharatlara benzemektedir. Buna atif olarak, yeni bahara "allspice" yani tüm baharatlar adi da verilmistir. Elbette bu isim halk arasinda kullanilmaktadir.
Kurutulmus hali ile kullanilan yenibahar, genelde tane olarak satilmaktadir. Meyveleri ise olgunken toplanir ve güneste, kahverengi bir görünüm alana dek kurutulur. Bu sayede pek çok yemekte baharat olarak tüketilmektedir. Dünya genelinde ise pek çok mutfakta, yeni bahara denk gelmek mümkündür. Zira özel tadi ve kokusu nedeniyle neredeyse tüm ana yemeklerde rahatlikla tüketilmektedir.
Yenibahar Besin Degerleri
100 gram yenibahar içerisinde yer alan besin degerleri söyledir:
- 262 kalori
- 9 gram yag
- 2,6 gram doymamis yag
- 77 mg sodyum
- 1,044 mg potasyum
- 72 gram karbonhidrat
- 22 gram diyet lifi
- 6 gram protein
- 7,1 mg demir
- 0,2 mg B6 vitamini
- 135 mg magnezyum
- 661 mg kalsiyum
Yukarida yer alan besin degerlerinden de görüldügü üzere, yenibahar içerisinde pek çok vitamin ve mineral yer almaktadir. Bu durum, yeni baharin besin degerleri açisindan zengin bir baharat oldugunu göstermektedir.
Yenibahar Nerede Yetistirilir?
Yenibahar, dünyanin pek çok yerinde tüketilmektedir. Anavatani ise, Amerika'nin tropikal bölgeleridir. Elbette ilk olarak bu yörelerde rastlanilsa da, günümüzde pek çok ülkede yenibahar üretimi yüksek seviyededir. Bu ülkeleri söyle siralayabiliriz:
- Jamaika
- ABD
- Türkiye
- Orta Dogu ülkeleri
Yukaridaki ülke ve bölgelerin yani sira, tropikal iklim içerisinde yer alan her yerde yenibahar üretilebilmektedir. Ülkemizde ise Akdeniz ikliminin hakim oldugu bölgelerde yenibahar üretimi yapilmaktadir.
Yenibahar Nasil Tüketilir?
Yenibahar, kurutularak tüketilen bir baharattir. Meyveleri olgunlastiktan sonra kahverengi bir hal almaktadir. Tane olarak satildigi gibi, toz halinde de tüketilebilir. Tipki karabiber gibi çekilebilmektedir. Bu sayede özel kokusunu kaybetmemektedir.
Yenibahar, genellikle yemeklerde tüketilen bir baharat olsa da, pek çok tüketim sekli bulunmaktadir. Yemeklerde, genellikle et yemeklerinde kullanilmaktadir. Ancak, asure gibi farkli tatlilarda da yenibahar tüketilmektedir. Bu örneklerden de anlasilacagi üzere yenibahar, tatli ya da tuzlu yemeklerde kullanilabilmektedir.
Yenibahar ayni zamanda cilt masajinda da kullanilmaktadir. Özellikle de banyo sirasinda suya birkaç damla yenibahar katildigi bilinmektedir.
Yenibahar Nasil Saklanir?
Acimsi bir tadi olan yenibahar, mutlaka serin ve kuru bir ortamda saklanmalidir. Zira yenibahar, nemli ortamlarda tadini ve kokusunu kaybedebilir. Bu nedenle ayri bir paket ya da kavanoz içerisinde saklamaniz çok önemlidir. Eger çok fazla tüketmiyorsaniz, herhangi bir kavanoza koymaniza da gerek yoktur. Zira ambalaji içerisinde rahatlikla saklayabilirsiniz.
Eger sizlerde baharatlari ocagin yaninda tutuyorsaniz, bu aliskanliktan vazgeçmeniz gerekmektedir. Zira ocak yaninda yer alan baharatlar, nem ve isiya maruz kalirlar. Özellikle de yogun aromasi olan yenibahar, isiya ve neme maruz kaldiginda aromasini kaybetmektedir. Bu nedenle, yenibahar basta olmak üzere tüm baharatlari bir "baharat çekmecesi" ya da "baharat dolabi" olusturarak içerisine koyabilirsiniz.
Eger yenibahari ambalajindan çikaracaksaniz, mutlaka seramik ya da porselen bir kavanoz içerisine muhafaza edin. Bu sayede, son tüketim tarihine kadar yenibaharin aromasini koruyabilirsiniz. Eger yenibaharin bayatladigindan süpheleniyorsaniz, koklayarak test edebilirsiniz. Eger kokusundaki keskinlik hafifse, yenibaharin bayatladigi çikariminda bulunabilirsiniz. Elbette kokusu baskin olmasa da yenibahar, son tüketim tarihine kadar kapali bir ortamda kaldiysa kullanilabilir.
Yenibahar Hangi Yemeklerde Kullanilir?
Yenibaharin kullanim örneklerini söyle siralayabiliriz:
- Köfte ve hamburgerler
- Pilav
- Kek, kurabiye ve pasta gibi tatlilar
- Etli dolma
- Lahana dolmasi
- Yenibahar çayi
Bunlarin yani sira yenibahari dus sirasinda da kullanabilirsiniz. Suyun içerisine tane olarak bir miktar yenibahar atmaniz yeterli olacaktir.
